10 lipca 2026 r. we Francji niemal bez rozgłosu wszedł w życie nowy obowiązek, który dotyczy prawie każdej firmy sprzedającej na rynek francuski z zagranicy — z Polski, Niemiec, Wielkiej Brytanii, USA czy Chin. Jeśli Twoja firma nie ma siedziby we Francji, a wprowadzasz produkty na tamtejszy rynek, musisz teraz wyznaczyć przedstawiciela z siedzibą we Francji — po francusku: mandataire — powołanego pisemnym pełnomocnictwem, który przejmuje Twoje obowiązki z zakresu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, czyli ROP (EPR; we Francji: REP).
Jeśli Twoim punktem odniesienia jest polski system, przygotuj się na zmianę logiki. W Polsce zgodność z ROP kojarzy się z rejestrem BDO i jednym numerem rejestrowym BDO. Francja działa inaczej: tamtejsza ROP jest podzielona na około 19 strumieni produktowych — po francusku: filières (dalej po polsku: filiery) — z których każdy ma własny eco-organisme (organizację przejmującą obowiązki producentów w danej filierze), własną rejestrację i własną deklarację. A od lipca, dla firm bez siedziby we Francji, do tego wszystkiego dochodzi jeszcze obowiązek mandataire'a.
Większość sprzedawców, których to dotyczy, nigdy o tym nie słyszała. Przepis pojawił się wewnątrz francuskiej ustawy wymierzonej w fast fashion i poza francuskimi kręgami prawniczymi przeszedł niemal bez echa. Ten przewodnik wyjaśnia, co się zmieniło, kogo dotyczy obowiązek, dlaczego wyegzekwują go marketplace'y na długo przed jakimkolwiek inspektorem oraz — ponieważ rynek dostawców jest młodszy i cieńszy, niż wygląda — jak wybrać mandataire'a, nie tworząc sobie przy okazji nowego ryzyka. Dotyczy Cię to niezależnie od tego, czy prowadzisz własny sklep D2C, sprzedajesz na Amazon.fr, czy z Allegro planujesz dopiero ekspansję na zachód Europy.
Co dokładnie zmieniło się 10 lipca 2026
Ustawa n° 2026-602 z 8 lipca 2026 r. — ustawa przeciwko fast fashion, poprzez swój artykuł 5 — stworzyła nowy artykuł L. 541-10-9-1 we francuskim Kodeksie środowiska. Stanowi on, że każdy producent bez siedziby we Francji — niezależnie od tego, czy ma siedzibę w innym kraju UE, czy poza Unią — musi pisemnym pełnomocnictwem wyznaczyć przedstawiciela z siedzibą we Francji. Ten mandataire zostaje „subrogowany” w obowiązki ROP producenta: rejestrację, deklaracje, ekoopłaty (fr. éco-contributions).
Obowiązek jest horyzontalny: obejmuje wszystkie ~19 francuskich filier ROP — nie tylko opakowania, lecz także elektronikę, baterie, meble, tekstylia, zabawki, sprzęt sportowy, artykuły DIY i więcej. Jeśli sprzedajesz bawełnianą torbę z gadżetem na baterie, zapakowaną w kartonowe pudełko, możesz jednocześnie dotykać czterech filier.
To druga próba Francji — i ta historia ma znaczenie. Dekret z 2020 r. (R. 541-174) próbował wprowadzić ten sam mechanizm i został unieważniony przez Conseil d'État 10 listopada 2023 r. (decyzja n° 449213) z powodu braku podstawy ustawowej. Ustawa z 2026 r. tę podstawę dostarcza — i zamienia dawną opcję w obowiązek. Innymi słowy: tym razem przepis został napisany tak, żeby zostać.
Kogo dotyczy nowy obowiązek
We francuskim prawie ROP zobowiązanym „producentem” jest ten, kto wprowadza produkt na rynek francuski. Przy sprzedaży na odległość powiedziano to wprost: sprzedawca wysyłający z zagranicy bezpośrednio do francuskich gospodarstw domowych jest producentem. Narodowość Twojej firmy nie ma znaczenia; liczy się to, że nie masz siedziby we Francji.
- Marki D2C z siedzibą w UE wysyłające do francuskich konsumentów z Polski, Niemiec, Hiszpanii… — objęte.
- Sprzedawcy spoza UE (Wielka Brytania, USA, Chiny) wysyłający do Francji — objęci.
- Sprzedawcy marketplace na Amazon.fr, Cdiscount, ManoMano czy Fnac bez francuskiego podmiotu — objęci, z jednym niuansem opisanym niżej.
- Firmy z francuską spółką zależną lub oddziałem — nieobjęte tą regułą; producentem jest podmiot francuski.
W ustawie zapisano jeden wyjątek: obowiązek uznaje się za spełniony, gdy osoba z siedzibą we Francji już zapewnia realizację Twoich obowiązków ROP. W praktyce dotyczy to głównie przypadków, w których to sam marketplace przejmuje obowiązki za sprzedaż realizowaną za jego pośrednictwem. Jeśli część Twojego francuskiego przychodu jest bezpośrednia (własny sklep internetowy), wyjątek tej części nie obejmuje.
Dlaczego nie da się tego po cichu zignorować
Uczciwa odpowiedź na pytanie „co się stanie, jeśli nic nie zrobię?” nie brzmi przede wszystkim „kara” — choć kara istnieje (sankcje administracyjne do 30 000 € za brakujący IDU, za każdą filierę). Prawdziwym mechanizmem egzekwowania jest Twój kanał sprzedaży.
Artykuł L. 541-10-9 tego samego kodeksu czyni marketplace'y współodpowiedzialnymi: platformy muszą weryfikować, czy każdy zewnętrzny sprzedawca ma ważny IDU (identifiant unique — unikalny identyfikator, czyli numer rejestracyjny nadawany za pośrednictwem systemu SYDEREP prowadzonego przez ADEME) dla właściwych filier. Jeśli sprzedawca go nie ma, producentem staje się sama platforma — a platformy reagują na tego rodzaju odpowiedzialność tak, jak zawsze: blokując oferty. Amazon już w ten sposób egzekwuje niemieckie numery LUCID; weryfikacja francuskiego IDU idzie tym samym torem.
A oto skala zjawiska: nasza analiza publicznego rejestru producentów ADEME pokazuje, że około 69% rejestracji należy do firm niemających siedziby we Francji. Przepis celuje prosto w transgraniczny e-commerce.
Czym mandataire jest (a czym nie jest)
Mandataire to osoba lub firma z siedzibą we Francji, którą wyznaczasz pisemnym pełnomocnictwem. Po powołaniu wstępuje w Twoje obowiązki ROP: rejestruje Cię, składa Twoje deklaracje do każdego eco-organisme i płaci w Twoim imieniu ekoopłaty (Twoimi pieniędzmi).
Trzy rzeczy, o których dostawcy rzadko mówią:
- Prawnie pełnomocnictwo jest jedno. Ustawa nie wymaga osobnego mandataire'a dla każdej filiery. Gdy dostawca wycenia Ci usługę osobno za każdą filierę, to jego komercyjne opakowanie oferty, a nie wymóg prawa.
- „Subrogowany” nie znaczy jednoznacznie „jesteś z tego zwolniony”. Ustawa mówi, że mandataire przejmuje obowiązki; nie mówi, że producent zostaje z nich zwolniony. Nie ma jeszcze ani rozporządzenia wykonawczego, ani orzecznictwa — przepis ma zaledwie kilka tygodni. Do każdego dostawcy obiecującego „pełne przeniesienie odpowiedzialności” podchodź ostrożnie: ta kwestia jest naprawdę nierozstrzygnięta.
- Mandataire to nie to samo co facilitateur. ADEME wyraźnie odróżnia mandataire'a (posiada pełnomocnictwo, przejmuje obowiązki, ma konto SYDEREP) od facilitateur, czyli facylitatora (pomaga w formalnościach, ale nie przejmuje żadnej odpowiedzialności). Oprogramowanie i doradcy — w tym Pack Declare — to facylitatorzy. Sam facylitator nie spełnia wymogu artykułu L. 541-10-9-1 dla producenta bez siedziby we Francji.
Rynek dostawców jest cieńszy, niż sugeruje Google
Gdy w sierpniu 2026 r. mapowaliśmy ten rynek, uwagę zwróciły dwa ustalenia.
Po pierwsze: wśród uznanych międzynarodowych operatorów compliance EPR realne pokrycie francuskiego pełnomocnictwa jest rzadkością. Z dwunastu międzynarodowych dostawców, których zbadaliśmy, tylko jeden w ogóle oferował francuskie pełnomocnictwo — i to wyłącznie dla elektroniki i baterii. Nawet jeden z referencyjnych operatorów EPR w Europie podzleca warstwę francuskiego mandataire'a podmiotowi trzeciemu. Podwykonawstwo jest na tym rynku normą, nie wyjątkiem.
Po drugie: czołowe francuskojęzyczne wyniki wyszukiwania dla „mandataire REP” są zdominowane przez spółki założone po uchwaleniu ustawy — niektóre zarejestrowane kilka tygodni temu, bez pracowników, z minimalnym kapitałem zakładowym albo z kodami działalności, które nie mają nic wspólnego z compliance. Wszystkie oferują przejęcie Twojej prawnej odpowiedzialności ROP. Nie istnieje oficjalny rejestr mandataire'ów (ADEME żadnego nie publikuje), więc nic nie stoi na przeszkodzie, by ktokolwiek złożył taką ofertę.
Dlaczego wypłacalność ma tu takie znaczenie: wzorcowe umowy pełnomocnictwa eco-organisme odnoszą się do niej wprost. Modelowa umowa Refashion dla tekstyliów wymaga na przykład w swoim artykule 7, aby mandataire był wypłacalny — a jeśli nie jest, eco-organisme może wrócić do Ciebie, producenta, z odpowiedzialnością solidarną. Powołanie spółki-wydmuszki nie sprawia, że Twoje ryzyko znika; dokłada do niego jeszcze ryzyko kontrahenta.
Szybka checklista due diligence
- Jak długo istnieje spółka? (Rejestr INSEE/SIRENE jest publiczny i bezpłatny.)
- Czy ma pracowników i realny kapitał zakładowy?
- Czy zarejestrowany przedmiot działalności faktycznie ma związek z compliance?
- Z którymi eco-organisme już współpracuje i czy potrafi wskazać klientów referencyjnych dla poszczególnych filier?
- Czy uczciwie tłumaczy kwestię odpowiedzialności, czy raczej obiecuje „pełne przeniesienie”, którego ustawa jednoznacznie nie przewiduje?
Gdzie w tym wszystkim jest PPWR
Niezależnie od prawa francuskiego, unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. Jego artykuł 45 wymaga upoważnionego przedstawiciela dla EPR w każdym państwie członkowskim, w którym sprzedajesz produkty w opakowaniach, nie mając tam siedziby — definicja producenta w PPWR działa bardzo podobnie do francuskiej. Propozycja Komisji (COM/2025/982) zawiesiłaby ten wymóg dla producentów z siedzibą w UE do 2035 r., ale nie została przyjęta — a nawet gdyby została, nie dotknęłaby francuskiej reguły mandataire'a, która jest prawem krajowym i nie rozróżnia sprzedawców z UE i spoza niej. Nie daj się przekonać nagłówkom o zawieszeniu PPWR, że francuski obowiązek zniknął. Nie zniknął.
Co zrobić w tym miesiącu
- Ustal, czy jesteś objęty. Brak siedziby we Francji + produkty trafiające do francuskich gospodarstw domowych = objęty. Nasza bezpłatna weryfikacja obowiązków mapuje Twoją ekspozycję kraj po kraju w kilka minut.
- Zmapuj swoje filiery. Opakowania to tylko jedna z nich. Tekstylia (Refashion), elektronika (ecosystem, Ecologic), baterie, zabawki, meble, sport… każda filiera to osobny eco-organisme, osobny IDU i osobna deklaracja. Zwykle właśnie na tym etapie sprzedawca odkrywa, że ma trzy albo cztery obowiązki, a nie jeden.
- Sprawdź rejestracje, które już masz. Jeśli masz już IDU dla opakowań przez CITEO, ta rejestracja istnieje — ale wymóg mandataire'a nadal dotyczy Ciebie jako producenta bez siedziby we Francji, a inne filiery mogą być zupełnie niepokryte.
- Wybierz mandataire'a według powyższej checklisty i spisz pełnomocnictwo na piśmie, określając, które filiery obejmuje.
- Trzymaj dane do deklaracji w gotowości. Ktokolwiek będzie składał deklaracje w Twoim imieniu, będzie potrzebował liczb dla każdej filiery: wag opakowań według materiału, sztuk produktów według kategorii. Tej części mandataire za Ciebie nie zrobi: on składa liczby, ale ich nie buduje.
Jak pomaga Pack Declare
Pack Declare to warstwa facylitatora: liczymy wartości, których oczekuje każdy francuski eco-organisme — na podstawie Twoich rzeczywistych danych sprzedażowych z Shopify, WooCommerce lub Amazona — i trzymamy rejestracje oraz terminy w jednym miejscu. Nasze francuskie pokrycie obejmuje już kilka filier (opakowania, tekstylia, elektronika, baterie, zabawki), z oficjalnymi taryfami 2026 tam, gdzie zostały opublikowane. Nie jesteśmy mandataire'em i nie będziemy udawać, że samo oprogramowanie spełnia artykuł L. 541-10-9-1 — ale sprawiamy, że praca mandataire'a staje się audytowalna, a Twoje koszty przewidywalne, i mówimy Ci dokładnie, które filiery musisz pokryć, zanim cokolwiek podpiszesz.
Sprawdź bezpłatnie swoje obowiązki we Francji i w całej UE →
Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązuje francuski wymóg mandataire'a?
Od 10 lipca 2026 r. Ustawa nr 2026-602 z 8 lipca 2026 r. stworzyła artykuł L. 541-10-9-1 francuskiego Kodeksu środowiska, który zobowiązuje każdego producenta bez siedziby we Francji do wyznaczenia pisemnym pełnomocnictwem przedstawiciela z siedzibą we Francji. Zastępuje dekret z 2020 r., unieważniony przez Conseil d'État w listopadzie 2023 r. z powodu braku podstawy ustawowej.
Czy potrzebuję mandataire'a, jeśli moja firma ma siedzibę w UE?
Tak. Ustawa nie rozróżnia producentów z UE i spoza UE — liczy się wyłącznie to, czy masz siedzibę we Francji. Polska, niemiecka czy hiszpańska marka wysyłająca bezpośrednio do francuskich gospodarstw domowych jest producentem w rozumieniu francuskiej ROP i potrzebuje mandataire'a. Wymóg znika tylko wtedy, gdy masz we Francji spółkę zależną lub oddział.
Czy obowiązek obejmuje wszystkie filiery, czy tylko opakowania?
Wszystkie. Obowiązek jest horyzontalny i obejmuje około 19 francuskich filier ROP: opakowania, tekstylia, sprzęt elektryczny, baterie, meble, zabawki, sprzęt sportowy, artykuły DIY i inne. Jedna przesyłka może dotykać kilku naraz, a każda filiera oznacza własną rejestrację IDU i własny eco-organisme.
Czy marketplace pełni rolę mojego mandataire'a?
Nie automatycznie. Ustawa uznaje obowiązek za spełniony, gdy osoba z siedzibą we Francji już zapewnia zgodność — co obejmuje głównie sprzedaż, za którą obowiązki przejmuje platforma. Nie obejmuje to Twojej sprzedaży bezpośredniej przez własny sklep. Marketplace'y są ponadto odrębnie zobowiązane do weryfikacji, czy każdy zewnętrzny sprzedawca ma ważny IDU.
Co się stanie, jeśli nie wyznaczę mandataire'a?
Sankcje administracyjne sięgają 30 000 € za brakujący IDU, za każdą filierę. Bardziej bezpośrednie jest jednak ryzyko handlowe: artykuł L. 541-10-9 czyni marketplace'y współodpowiedzialnymi za weryfikację IDU sprzedawców, a platforma, która w przeciwnym razie sama stałaby się producentem, reaguje blokowaniem ofert.
Czy wyznaczenie mandataire'a zwalnia mnie z odpowiedzialności?
Ta kwestia jest naprawdę nierozstrzygnięta. Ustawa mówi, że mandataire wstępuje w obowiązki producenta, ale nie mówi, że producent zostaje z nich zwolniony — a nie ma jeszcze ani rozporządzenia wykonawczego, ani orzecznictwa. Do dostawców obiecujących pełne przeniesienie odpowiedzialności podchodź ostrożnie.
Czy potrzebuję osobnego mandataire'a dla każdej filiery?
Nie. Prawnie pełnomocnictwo jest jedno — ustawa nie wymaga mandataire'a dla każdej filiery z osobna. Jego zakres wyznacza to, co obejmie podpisane pełnomocnictwo, więc wymień w nim filiery wprost. Cennik liczony za każdą filierę to komercyjne opakowanie usługi przez dostawcę, a nie wymóg prawa.
Czy oprogramowanie do compliance może być mandataire'em?
Nie. ADEME odróżnia mandataire'a — który posiada pełnomocnictwo, przejmuje obowiązki ROP i dysponuje kontem SYDEREP — od facilitateur, który pomaga w formalnościach, ale nie przejmuje odpowiedzialności. Oprogramowanie i doradcy, w tym Pack Declare, to facylitatorzy. Nadal potrzebujesz mandataire'a z siedzibą we Francji.
Powiązane artykuły: Francuskie filiery ROP: przewodnik · Amazon i weryfikacja francuskiego IDU · CITEO i francuska ROP dla sprzedawców online