Kto sprzedaje online z Polski, ma wyrobiony jeden model rozszerzonej odpowiedzialności producenta: BDO. Jeden rejestr, ustawowe tabele materiałowe, jedno sprawozdanie. Ten model myślowy — jeden kraj, jeden system, jedna deklaracja opakowaniowa — działa, z lokalnymi różnicami, niemal w całej UE.
I przestaje działać w chwili, gdy paczka przekracza francuską granicę. Francja nie organizuje rozszerzonej odpowiedzialności producenta według kraju, lecz według strumienia produktowego — po francusku filière REP, od responsabilité élargie du producteur. Oficjalna lista ADEME liczy dziś 19 takich filier, a każda z nich oznacza własną eko-organizację, własną rejestrację z numerem IDU (identifiant unique, nadawanym w systemie SYDEREP prowadzonym przez ADEME), własną strukturę cennika i własny kalendarz. Francja to nie jedna deklaracja — to macierz.
Praktyczna konsekwencja: jedno zamówienie może dotykać kilku filier naraz. Zabawka na baterie w kartonowym pudełku to — potencjalnie — trzy odrębne deklaracje składane trzem różnym organizacjom. Ten przewodnik wyjaśnia, czym jest filiera, które z nich naprawdę dotyczą transgranicznego e-commerce, jak rozstrzygać nakładanie się zakresów, kto weryfikuje Twój IDU i co zrobić w tym miesiącu, jeśli sprzedajesz do Francji z Polski.
Czym właściwie jest filiera — i dlaczego model BDO tu nie pomaga
Filiera REP to strumień zdefiniowany przez to, czym jest produkt, a nie przez to, jak go zapakowano. Tu leży zasadnicza różnica względem reszty Twoich europejskich obowiązków opakowaniowych: w BDO pytanie brzmi „ile kartonu i ile tworzyw wprowadzasz na rynek?”; we Francji o Twoich obowiązkach rozstrzyga pytanie „co sprzedajesz?”. Czy to tekstylia? Czy jest elektryczne? Czy ma baterię? Czy to mebel?
Każda filiera, w którą wpadasz, niesie ze sobą komplet:
- Własną rejestrację i własny IDU. Identyfikator jest nadawany na filierę, nie na firmę. Trzy filiery = trzy numery IDU.
- Własną eko-organizację (albo kilka konkurujących): CITEO dla opakowań konsumenckich, Refashion dla tekstyliów, Ecologic i ecosystem dla elektroniki, Ecomaison dla mebli…
- Własną strukturę cennika, z własną logiką. Opakowania deklaruje się w €/kg według materiału; tekstylia w €/sztukę; elektronikę w €/jednostkę według kategorii; meble według formuły wielokryterialnej. To nie jest ten sam rachunek z innymi danymi — to inny rachunek. I zamiast jednej ustawowej tabeli: cennik publikowany przez każdą eko-organizację z osobna.
- Własny kalendarz deklaracji i płatności.
W kategoriach zarządczych: tam, gdzie reszta UE prosi Cię o jedną deklarację na kraj, Francja prosi o N deklaracji w jednym kraju.
19 filier w rzucie z lotu ptaka
Pełna lista, tak jak publikuje ją ADEME, dobrze układa się w trzy bloki:
- Opakowania (2): opakowania gospodarstw domowych i papiery graficzne — oficjalnie jedna filiera, EMPAP, z CITEO, Adelphe i Léko — oraz opakowania profesjonalne, których start według dostępnych informacji przesunięto na 1 stycznia 2027 r.
- Dobra konsumenckie (7): sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie i akumulatory, tekstylia–bielizna domowa–obuwie, meble, zabawki, artykuły sportowe i rekreacyjne oraz artykuły do majsterkowania i ogrodu.
- Sektorowe (10): budownictwo, produkty chemiczne, opony, oleje smarowe, niewykorzystane leki, ostre wyroby medyczne, jednorazowe tekstylia sanitarne, wyroby tytoniowe, łodzie rekreacyjne i pojazdy.
Większość filier sektorowych nigdy Cię nie dotknie. Dla sklepu internetowego sprzedającego francuskim gospodarstwom domowym niemal całe ryzyko koncentruje się w pięciu filierach — i to je warto zrozumieć dobrze.
Pięć filier, które dotyczą transgranicznego e-commerce
1. Opakowania gospodarstw domowych i papiery graficzne (EMPAP)
Logika, którą znasz z BDO: masa według materiału. Autoryzowane eko-organizacje to CITEO, Adelphe i Léko. Dwa francuskie niuanse: po pierwsze, filiera obejmuje też papiery graficzne — drukowane katalogi i papier jadą razem z Twoimi pudełkami; po drugie, to warstwa bazowa całej reszty: ubrania, gadżety czy meble — wszystko, co wysyłasz francuskiemu klientowi, jedzie w opakowaniu, więc ta filiera stosuje się praktycznie zawsze, obok filiery samego produktu. Strumień opakowaniowy omawiamy szczegółowo w naszym przewodniku po CITEO (po angielsku).
2. Tekstylia, bielizna domowa i obuwie (TLC)
Jedna eko-organizacja, Refashion, i logika zupełnie niepodobna do opakowaniowej: płaci się od sprzedanej sztuki, a stawka zależy od linii produktowej skrzyżowanej z rayon — czyli tym, dla kogo przeznaczony jest produkt, a przy obuwiu także rozmiarem. Sam szczegółowy cennik 2026 liczy około 100 linii. Męski T-shirt wyceniono na 0,0396 € od sztuki; ten sam T-shirt w wersji dziecięcej — 0,0214 €; para męskich butów typu kozaki — 0,2138 €.
Istnieje tryb uproszczony dla deklarujących mniej niż 5000 sztuk rocznie, ale ze znacznie wyższą stawką ryczałtową: 0,5799 € od sztuki odzieży — około 15 razy więcej niż męski T-shirt z cennika szczegółowego. Kara za brak klasyfikacji jest wpisana w sam system. Do faktury dochodzi jeszcze 30 € opłaty administracyjnej i opłata (redevance) na rzecz ADEME. Całą siatkę rozbieramy na czynniki pierwsze w naszej analizie Refashion (po angielsku).
3. Sprzęt elektryczny i elektroniczny (EEE)
Ecologic i ecosystem to eko-organizacje generalistyczne (SOREN obsługuje panele fotowoltaiczne). Deklaruje się w €/jednostkę według kategorii sprzętu — a szczegółowość zaskakuje: cennik 2026 Ecologic dla sprzętu konsumenckiego rozróżnia 118 typów urządzeń rozpisanych na 314 kodów taryfowych, z czego 210 kodów wybiera się według mierzonego przedziału — kilogramów, litrów albo cali, zależnie od urządzenia. W praktyce: do poprawnej klasyfikacji potrzebujesz wagi lub wymiarów produktu, czyli danych, których większość katalogów e-commerce nie przechowuje.
A zakres jest szerszy, niż sugeruje słowo „elektronika”: cennik Ecologic obejmuje hulajnogi elektryczne, rowery elektryczne, drony, konsole, elektronarzędzia i zabawki elektryczne. Wrócimy do tego za chwilę, przy nakładaniu się filier.
4. Baterie i akumulatory (BAT)
Działające eko-organizacje to Batribox i ecosystem (plus Recycler Mon Véhicule dla jednej kategorii baterii pojazdowych). Uwaga na nieaktualne poradniki: Corepile zostało w 2025 r. wchłonięte przez ecosystem i nie istnieje już jako eko-organizacja, a Screlec od stycznia 2025 r. nazywa się Batribox — spora część tego, co Google zwraca o tej filierze, wymienia organizacje, które już nie działają.
Struktura cennika też nie jest taka, jakiej można by się spodziewać. Główną osią nie jest chemia ogniwa, lecz kategoria baterii — od baterii przenośnej po przemysłową czy pojazdową: ta sama chemia potrafi różnić się w cenie około czternastokrotnie między kategoriami, a jedną z kategorii rozlicza się od sztuki, nie od kilograma. I deklaruje się masę baterii, nie produktu: wiertarka ważąca 2 kg z akumulatorem 320 g deklaruje 0,32 kg. Zadeklarowanie 2 kg wiertarki oznaczałoby płacenie mniej więcej sześciokrotnie za dużo — a żadna liczba w sumie nie wyglądałaby podejrzanie.
5. Meble (EA)
Ecomaison w segmencie konsumenckim, Valdelia w profesjonalnym, do tego Valobat. To najbardziej złożony cennik z całej piątki: stawka nie zależy od jednej osi, lecz od kombinacji masy, wymiarów, objętości i materiałów. Ecomaison publikuje oficjalny generator kodów produktowych i stawek — i już samo istnienie takiego narzędzia dużo mówi o złożoności ręcznego liczenia.
Szczebel niżej: zabawki, sport, majsterkowanie
Trzy kolejne filiery łapią sporo asortymentów „od wszystkiego”: zabawki (JOUET, prowadzona przez Ecomaison — zobacz nasz przewodnik po ROP dla zabawek, po angielsku), artykuły sportowe i rekreacyjne (ASL, prowadzona przez Ecologic) oraz artykuły do majsterkowania i ogrodu (ABJ, rozdzielona między ECODDS, Ecologic, Ecomaison i Valobat zależnie od artykułu). Jeśli Twój sklep sprzedaje „wszystkiego po trochu”, to właśnie tu zwykle wyskakują niespodziewane obowiązki — i, jak pokazuje następna sekcja, tu granice z elektroniką robią się ciekawe.
Logika cennika i tutaj znów się zmienia: cennik ASL 2026 Ecologic rozlicza od sztuki — jedna kwota na kod taryfowy, wybierany według przedziału, prawie zawsze wagi produktu, z wyjątkiem rowerów, klasyfikowanych według przedziału ceny — podczas gdy siatka ABJ 2026 Ecomaison dla majsterkowania i ogrodu rozlicza od tony produktu, według rodziny produktowej skrzyżowanej z dominującym materiałem. Różne jednostki, ta sama przeszkoda: obie wymagają wagi produktu — danych, których większość katalogów e-commerce nie przechowuje.
Jedno zamówienie, kilka filier: jak rozstrzyga się nakładanie
Przy 19 strumieniach definiowanych typem produktu naturalne pytanie brzmi: co się dzieje, gdy produkt zdaje się pasować do dwóch naraz? Reguły — tak, jak zapisują je same eko-organizacje:
- Opakowanie zawsze się dolicza. Filiera opakowaniowa dochodzi do filiery produktu, nigdy jej nie zastępuje. A produkt z wbudowaną baterią płaci w filierze baterii oprócz filiery elektroniki. Dlatego gadżet na baterie w pudełku to trzy deklaracje — i tak właśnie ma być.
- Między filierami produktowymi organizacje dzielą teren wzajemnymi listami wyłączeń — i wygrywa prąd. Zabawka elektryczna to nie „zabawki”: zakres Ecomaison wyłącza ją wprost do filiery elektroniki, a cennik Ecologic nadaje jej cenę. Rower elektryczny czy hulajnoga elektryczna to nie „sport i rekreacja”: cennik sportowy wycenia tylko rowery bez napędu elektrycznego. Wyłączenie dotyczy artykułu z napędem, nie jego akcesoriów: kask i ochraniacze zostają w sporcie, nawet jeśli towarzyszą e-rowerowi.
- Zostają strefy naprawdę szare. Najlepszy przykład to elektronarzędzie: cennik elektroniki Ecologic je wycenia, ale dokumentacja filiery majsterkowania nie wyłącza go wprost jednym zdaniem, tak jak robią to zabawki i sport. Nie ufaj nikomu, kto daje kategoryczną odpowiedź tam, gdzie oficjalne źródła jej nie dają.
- A „poza każdą ROP” też istnieje. Dekoracyjna figura ogrodowa nie płaci w żadnej filierze. Celem nie jest deklarowanie jak najwięcej, tylko deklarowanie tego, co trzeba — ani mniej, ani więcej.
IDU: kto go sprawdza i ile kosztuje jego brak
Każda filiera, w którą wpadasz, wymaga własnej rejestracji i produkuje własny IDU. A weryfikacja nie zależy od tego, czy zauważy Cię inspektor: artykuł L. 541-10-9 francuskiego kodeksu środowiskowego czyni platformy marketplace współodpowiedzialnymi. Amazon, Cdiscount, ManoMano czy Fnac muszą zweryfikować, że każdy sprzedawca zewnętrzny ma ważny IDU dla filier, które go dotyczą; jeśli go nie ma, platforma sama staje się prawnie producentem — a platformy zarządzają takim ryzykiem tak, jak zarządzały nim zawsze: blokując oferty.
Kara i tak istnieje: sankcja administracyjna do 30 000 € za brakujący IDU — za każdą filierę. Trzy filiery bez rejestracji to nie jedna ekspozycja, lecz trzy. A celem są właśnie sprzedawcy zagraniczni: nasza analiza publicznego rejestru producentów ADEME wskazuje, że około 69% wpisów należy do firm niemających siedziby we Francji. Tyle że jako pierwsza uderza nie kara, lecz kanał sprzedaży.
Obowiązek przekrojowy: mandatariusz dla firm bez siedziby we Francji
Od 10 lipca 2026 r. istnieje ponadto nowa warstwa, przecinająca wszystkie filiery. Francuska ustawa nr 2026-602 z 8 lipca 2026 r. (artykuł L. 541-10-9-1) zobowiązuje każdego producenta bez siedziby we Francji — w tym firmy z Polski — do wyznaczenia pisemnym mandatem mandatariusza z siedzibą we Francji, który przejmuje jego obowiązki ROP. Obowiązek jest horyzontalny: dotyczy ~19 filier, nie tylko opakowań. Prawnie mandat jest jeden; które filiery obejmuje, określa podpisywana umowa. Kogo dokładnie to dotyczy, jak działa wyjątek dla platform i jak wybrać usługodawcę, nie tworząc sobie nowego ryzyka — o tym w przewodniku po mandatariuszu REP.
Równolegle artykuł 45 unijnego rozporządzenia PPWR — stosowany od 12 sierpnia 2026 r. — wymaga autoryzowanego przedstawiciela dla ROP opakowań w każdym państwie członkowskim, w którym sprzedajesz, nie mając tam siedziby. Istnieje propozycja zawieszenia tego artykułu dla firm z UE, dotąd nieprzyjęta — ale francuska zasada mandatariusza to prawo krajowe i nie zależy od tamtego rozstrzygnięcia.
Co zrobić w tym miesiącu
- Zinwentaryzuj katalog według typu produktu, nie tylko według materiału opakowania. Pytanie, które rozstrzyga o filierach, brzmi „co to jest?”: tekstylia? elektryczne? ma baterie? mebel? zabawka? Nasze bezpłatne sprawdzenie obowiązków to dobry punkt startu.
- Przypisz każdą rodzinę produktów do jej filiery — i zawsze doliczaj opakowania za pudełko oraz baterie, jeśli są. To ten krok, przy którym większość odkrywa, że ma we Francji trzy–cztery obowiązki, a nie jeden.
- Sprawdź, które IDU masz, a których brakuje. Rejestracja w CITEO nie pokrywa niczego poza opakowaniami: każda filiera ma własny rejestr i własny identyfikator.
- Zbierz dane, o które prosi każdy cennik. Sztuki według linii i rayon dla tekstyliów; kategoria i przedział wagi lub wymiaru dla elektroniki; masa baterii — nie produktu — dla ogniw. To dane produktowe, których Twój katalog dziś pewnie nie ma, a ich zebranie zajmuje więcej czasu niż jakikolwiek formularz.
- Jeśli nie masz siedziby we Francji, załatw mandatariusza zanim upomni się o niego Twój marketplace — z należytą starannością, którą opisujemy w osobnym przewodniku.
Jak pomaga Pack Declare
Pack Declare robi dokładnie ciężką część tej macierzy: klasyfikuje Twój katalog według filier, liczy dane w strukturze, jakiej oczekuje każda francuska eko-organizacja — sztuki według linii i rayon, jednostki według kategorii, kilogramy baterii — na podstawie Twoich rzeczywistych danych sprzedażowych z Shopify, WooCommerce czy Amazona, i trzyma rejestracje oraz terminy w jednym miejscu. Nasze francuskie pokrycie obejmuje już kilka filier (opakowania, tekstylia, elektronika, baterie, zabawki), z oficjalnymi cennikami 2026 tam, gdzie są opublikowane — i z wyraźnym oznaczeniem tam, gdzie jeszcze nie są, bo wolimy powiedzieć „to nie jest opublikowane”, niż wymyślić liczbę.
Sprawdź bezpłatnie swoje obowiązki we Francji i w UE →
Korzystasz już z Pack Declare? Szacunek dla Twojego katalogu znajdziesz w aplikacji.
Najczęstsze pytania
Ile filier REP ma Francja?
Około dziewiętnastu. Francuska ROP — REP, od responsabilité élargie du producteur — jest zorganizowana według strumienia produktowego, nie według kraju: każdy strumień to filiera (filière) z własnymi autoryzowanymi eko-organizacjami, własnym numerem rejestracyjnym, własnym cennikiem i własnym kalendarzem deklaracji.
Czym jest filiera REP?
To zdefiniowana ustawowo kategoria produktów z własnym systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Dla każdej z nich państwo francuskie autoryzuje jedną lub więcej eko-organizacji, które zbierają eko-opłaty i organizują zbiórkę oraz recykling. Rejestracja w jednej z nich daje numer IDU wpisany do rejestru SYDEREP prowadzonego przez ADEME.
Czy moja rejestracja w CITEO pokrywa wszystkie francuskie obowiązki ROP?
Nie. IDU jest nadawany na filierę, więc rejestracja opakowaniowa nie mówi nic o tekstyliach, elektronice czy zabawkach. Kto zakłada, że CITEO pokrywa „Francję”, zwykle pokrywa jedną z trzech–czterech filier, których jego katalog naprawdę dotyka.
Czy jeden produkt może wpadać w kilka filier naraz?
To norma. Opakowanie zawsze dolicza się do filiery produktu: sukienka to tekstylia plus opakowania. Wbudowane baterie też się doliczają — produkt z baterią w środku płaci i w filierze sprzętu elektrycznego, i w filierze baterii, przed różnymi organizacjami i według różnych cenników.
Które filiery są najważniejsze dla transgranicznego e-commerce?
Pięć koncentruje większość wolumenu: opakowania gospodarstw domowych i papiery graficzne, tekstylia i obuwie, sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie i akumulatory oraz meble. Dalej idą zabawki, artykuły sportowe i rekreacyjne oraz majsterkowanie i ogród.
Dlaczego zabawki elektrycznej nie deklaruje się w filierze zabawek?
Bo elektryczność przenosi produkt do innej filiery. Zakres Ecomaison wprost wyłącza zabawki objęte francuskim systemem elektroodpadów (DEEE), a Ecologic wycenia je we własnym cenniku. Ta sama logika umieszcza rowery i hulajnogi elektryczne wśród sprzętu elektrycznego, a nie artykułów sportowych.
Czym jest IDU i dlaczego pytają o niego platformy marketplace?
Identifiant unique to numer rejestracyjny wpisany do systemu SYDEREP prowadzonego przez ADEME, nadawany na filierę. Francuskie prawo czyni platformy współodpowiedzialnymi za weryfikację, czy sprzedawcy zewnętrzni mają ważny IDU dla filier, których dotyczą ich produkty; w przeciwnym razie platforma sama staje się producentem.
Czy produkt może nie wpadać w żadną filierę?
Tak. Dekoracyjna figura ogrodowa nikomu nic nie jest winna. „Poza zakresem” to odpowiedź uprawniona — pod warunkiem, że jest zweryfikowana, a nie życzeniowa: to właśnie zaniżonych deklaracji szuka francuska kontrola.
Powiązane artykuły: Mandatariusz REP we Francji: ustawa 2026-602 · Amazon Francja i weryfikacja IDU · CITEO i francuska ROP opakowań (po angielsku)